De "zenhut" voelt als een oerplek, een moederschoot zonder herkomst en grenzen. Hier begint en eindigt de dag in anonieme oefening. 

Het vloerkleed vooraan is de plek voor de zandbuigingen en recitaties; daarachter de zitplek. De vier wanden zijn de vier richtingen waarnaar ik buig aan begin en eind van het oefenen:

• goedheid (rechts): leraren (Osensei, Suzuki-roshi); altaar met bergkristal, wierook en etherische olie; rudraksha en vibhuti uit India.
  
• schoonheid (links): boeddha's en bodhisattva's (Tara, Vajradhara); pleisterbeer en schuiluil; wandelstok.
• liefde (achter, niet zichtbaar): de wereld van vensters, vogels, bomen, heuvels, geuren en geluiden.
  
• kracht (voor): kussen, klankschaal, schootdoek, duimmala, notitieblokje, wekkertje; stamhouder (Dogen).

> HIER alle zitplekken

Een héél kamertje als zitplek, het is een fijne en rustige plek.

De zafu (zitkussen) ligt op de zabutan, gemaakt uit een oud gordijn, met een vulling afkomstig van een oude wollen deken. De schootdoek is een sarong (omslagdoek) uit Indonesië. Naast de zabutan een klokje, kookwekker en een slagstokje voor het aanslaan van de klankschaal: drie slagen, ik word opgenomen door de wegtrekkende klank. Op het altaar Avalokiteshvara; ik voel een diepe verbondeheid juist met deze verschijning van haar. Aan Avalokiteshvara offer ik licht (kaarslicht), bloemen en wierook.

Op het kleine altaartje Manjushri. Hij zwaait het tweezijdig zwaard door de lucht: er is geen ontkomen, hij doorklieft mij. Verder op het altaartje, geschreven op een stukje drijfhout uit de oceaan, het gebed van Franciscus van Assisi, (een vroege inspiratie voor mij); het gebed is waarschijnlijk niet door hem geschreven maar wel met hem in gedachte.

Op het altaartje sinds twee dagen een plaatje ter grootte van een postzegel van “het meisje met de zwavelstokjes”, in het Pools "Dziewczynka z zapalkami". Twee jaar geleden gekregen in Polen nadat ik in collectebus een enkel muntje had gegooid; het doel van de collectie is mij niet bekend. Als kind (acht jaar of zo) heeft dat sprookje grote indruk op mij gemaakt, ik voelde de kou en eenzaamheid van dat meisje, ook ik was dus niet veilig.

Op de verwarming boeddha Shakyamuni, Voor het altaartje een afdeelding van de stupa van Suzuki roshi, een krachtige, heldere, energievolle plek, net zo als zijn dharmaleer. Verder nog voor het altaartje swami Ramdas. Sinds enkele weken word ik bij het zitten vergezeld door zijn liefdevolle verschijning.

> HIER alle zitplekken

Na diverse mini-verhuizingen en kleine verbouwingen op de bovenverdieping, is er nu een fijne zitplek.
Linksvoor in de kamer staat nog een bureautje met computer en rechts is de deur.

Recht voor de zitplek staat een klein Boeddhabeeldje zittend in een tempeltje en daarachter staat een Selenieten theelichthouder welke altijd brand als ik zit.
Dit geeft een fijne sfeer, net zoals de zoutkristal lamp linksachter op het boekenkastje. Hierin staan boeken welke verzameld zijn vanaf het moment dat ik ben gaan oefenen.
De stoel staat sinds kort op de kamer om dienst te doen als leesstoel. Wierook maakt de sfeer compleet.

Op de zitplek het kussen met schootdoek.
Een duimmala als symbool voor verbinding.
De klankschaal voor vestiging van lichaam, adem en geest.

De ruimte is vrij neutraal en wil er alleen iets toevoegen als dit zinvol is voor het oefenen.
Wat me nu te binnen schiet, zijn wat tochtstrips op het deurkozijn voor de stilte.

> HIER alle zitplekken

Mijn zitplek bevindt zich in een ruimte die tevens dienst doet als dojo. Een mooie ruime ruimte die rust uitstraalt.

Alles wat zich op mijn zitplek bevindt heeft als doel me te herinneren aan waar ik daar mee bezig ben: oefenen in thuiskomen, expressie van innerlijkheid.

De aankleding van de ruimte is vrij kaal, net zoals ikzelf ook ben en net zoals ik het oefenen benader. Niet teveel afhankelijk zijn van allerlei attributen en voorwaarden.

Een mat met zitkussen, een klankschaal, een wierrookhouder en een Boeddha- beeldje. Dat is het zo'n beetje.

Ik hecht ook niet zoveel waarde aan eventuele symboliek die objecten kunnen hebben. Alleen de wierrookhouder in lotus vorm (op de vensterbank) doet me denken aan een soort essentie die van binnen naar buiten stroomt als de rook door de lotusbladeren omhoog kringelt. Net als de levensadem in mezelf.

Een serene plek waar ik helemaal mezelf kan zijn.

> HIER alle zitplekken

Dromen vol verlangen. Ik word wakker. Droom ik door of ga ik waken? Kantelmoment. Een haan kraait. Een auto start. Ik sta op. Vijf minuten gym: zonnegroet, rug en buikoefeningen. Ik steek een kaarsje aan. Na buigingen ga ik zitten op het matje dat vroeger in de box lag van onze dochter (inmiddels 14 jaar). De plek is tussen het raam en mijn bureau. Van het bureau en het werk dat er op ligt heb ik geen last. Ik kan het, zo van onderen, ook niet zien. Het raam staat op een kier. Geluiden van buiten.

Twee beeldjes vergezellen mij al vanaf mijn tiende: een oud Mexicaans beeldje van iemand met slaapziekte. Dat beeld heeft altijd diepe indruk op mij gemaakt. Wat gaat er om in die persoon? Wat is er over van de persoon? Hoe lang slaapt hij al en hoe lang nog? Eeuwige slaap. Is hier nog iets te redden?

Het tweede beeldje staat tegenover mij op een kast. Ik heb het uit de familie. Was het van mijn opa of van mijn overgrootvader?
Ik ben altijd gefascineerd geweest door dit gedrocht van een wezen. Het is lelijke Indonesische vrouw met een enorme boezem. Ze heeft een groot en grof gezicht, van een man bijna, haar mond met slechts 1 tand staat open. Ze zit in lotus houding. Het beeldje heeft iets komisch en triests. Maar ook iets heel krachtigs en onbeschaamds.
Voor deze beschrijving van mijn zitplek ben ik op internet op zoek gegaan naar wat het eigenlijk voor een figuur is. Het blijkt Semar Sakti te zijn, een van de oudste wajangfiguren. Hij wordt beschreven als een "mystieke en raadselachtige karakterfiguur in de wajang-mythologie". Het blijkt een hermafrodiet te zijn. "Deze staan ver boven het kosmische dualisme en benaderen eerder de gulden middenweg, zoals Semar altijd bemiddelt tussen de goddelijke Boven- en demonische Onderwereld."

Een derde beeldje is gemaakt door mijn zusje en beeldt een hecht gezin uit. Een persoontje is afgebroken maar wordt met liefde omringt door de anderen.

Naast me staat ook een mooie lakdoos gemaakt door mijn vrouw en een miniatuurtje gemaakt door onze dochter.
Tenslotte een boekje: de Dhammapada. Daar lees ik soms uit voor ik ga mediteren.

Ik sla zachtjes op de klankschaal en loop de eerste 6 chakra's na. Ik stapel ze op. Zo zit ik mooi recht. Ik sla voor de tweede maal. Chakra 7: ik ben, zijn, niet zijn. Derde maal de klankschaal. Buiging, de handen vormen een mudra en de ogen sluiten zich. Beelden verdwijnen. De ademhaling telt. Ik volg.

> HIER alle zitplekken

De zafu ligt op een kleedje dat de 'vierkante meter' van de zitplek afbakent. Op de zitplek maak ik gebruik van:

• schootdoek en kesa

de kesa [mini-monnikspij] bevestigt dagelijks de verbinding met de leraar

• klankschaal

drie slagen aan het begin van de meditatie, daarbij innerlijk laten klinken van brontekst; een slag aan het einde van de meditatie

• map met teksten (gebruik voor of na het zitten)
  

sandokai ter recitatie voorafgaand aan meditatie
boekje oefenperiode
hartsoetra en andere teksten ter inspiratie

• opschrijfboekje

korte expressie van inzichten, ervaringen of vragen

Rondom de zitplek zijn enkele voorwerpen die mij herinneren aan mijn ware aard:

• altaar met boeddha Sakyamuni, verzorgd met kaarsen, soms wierook en bloemen
• hartchakra-kaars
• foto van Suzuki roshi
• afbeelding van Padmasambhava
• speelgoedkonijntje uit mijn kindertijd met babymutsje dat mijn kinderen gedragen hebben

De mate waarin zitplek en oefenpraktijk gerijpt zijn hangen sterk samen: de zorg ervoor, de elementen die passend voelen, de ruimte die het krijgt... De rijpingsrichting van mijn zitplek was van heel groots ingericht, een uiterlijk verhaal, naar vereenvoudiging en in toenemende mate innerlijkheid weerspiegelend.

> HIER alle zitplekken

Ik ervaar mijn oefenruimte als een dierbare plek. Begonnen met alleen het kussen en goed navoelend of alle attributen (klankschaal, belletje enz.) daadwerkelijk op hun plek waren.  Goed gezelschap hangt aan de muur en staat op de verwarming: Suzuki roshi, Milarepa, mijn opa, en leraar Ad die mijn geest masseert.

De kamer staat altijd open behalve als ik ga zitten. De laatste tijd doe ik wat meer klankwerk. Geen enkel bezoek is hetzelfde. De muur voor me heb ik kaal gelaten. Als ik mijn ogen open: één lege vlakte, niets waaraan mijn blik blijft hangen. Zo krijgt alles op deze plek op een wonderlijke manier bezieling.

In het huis naast me slaapt mijn zoon, in dezelfde kamer 30 cm van me vandaan.  In de ochtend als ik ga zitten sla ik de klankschaal - geen muur.

> HIER alle zitplekken