Er zijn vijf soorten geneugten, Ananda. Welke vijf? 
De door het oog waar te nemen vormen, de door het oor waar te nemen geluiden, de door de neus waar te nemen geuren, de door de tong waar te nemen smaken, de door het lichaam waar te nemen aanrakingen, in zoverre zij aantrekkelijk, aangenaam, lieflijk, dierbaar, met lust verbonden zijn en hartstocht stimuleren. 

Dit zijn de vijf soorten geneugten. Het geluk en het genoegen dat op grond van deze vijf geneugten ontstaat, dat wordt het aangename van de geneugten genoemd.

Als iemand, Ananda, dit zou zeggen: "Dit is het hoogste geluk en genoegen dat de wezens kunnen ervaren," dan ben ik het daar niet mee eens. En waarom? Er is een ander geluk dat hoger en verhevener is dan dit geluk.

> HIER volledige artikel

> HIER alle blogitems van Boeddha

De Breet en Janssen: De verzameling van middellange leerredes, deel 2.
Rotterdam 2004, p. 93-96
Illustratie: Mountainvalleycenter

Een monnik bracht zich in een toestand van concentratie en stelde aan de god Brahma de volgende vraag:

"Waar houden de vier elementen op zonder een spoor achter te laten, te weten het element aarde, het element water, het element vuur en het element wind?"

Brahma antwoordde: "Ik weet niet waar de vier elementen eindigen. Ga naar de Verhevene [Boeddha] en stel hem deze vraag."
Daarop ging de monnik naar de Verhevene en stelde hem dezelfde vraag.

De Verhevene sprak tot de monnik: 

"Deze vraag moet in feite niet zo gesteld worden, als jij haar net stelde. Maar zij moet zo gesteld worden:

Waar vinden aarde, water, vuur en wind geen vaste voet?
Waar houden lang en kort, klein en groot, mooi en lelijk - waar houden naam-en-vorm [namarupa; het geconditioneerde bestaan] volledig op?

Het antwoord daarop is:

Het onzichtbare bewustzijn, oneindig, aan alle kanten lichtend:
daar vinden aarde, water, vuur en wind geen vaste voet.
Daar houden lang en kort, klein en groot, mooi en lelijk - daar houden naam-en-vorm volledig op.
Door het ophouden van perceptie vindt dit alles daar een eind.

Het onzichtbaar bewustzijn, oneindig, aan alle kanten lichtend, dat kan niet bereikt worden door middel van het aarde zijn van de aarde, door middel van het water zijn van het water, door middel van het vuur zijn van het vuur, door middel van het lucht zijn van de lucht, door middel van het wezen zijn van de levende wezens, door middel van het god zijn van de goden, door middel van de alheid van het al."

De Verhevene sprak het volgende vers:

Toen ik het gevaar zag in bestaan
en het bestaan als zoekende vernietiging,
begroette ik geen enkele vorm van bestaan meer
en hechtte me aan geen enkele vreugde meer.

De Breet en Janssen: De verzameling van lange leerredes.
Rotterdam 2001, p. 225;
De Breet en Janssen: De verzameling van middellange leerredes.
Rotterdam 2004, p. 497
(geparafraseerde fragmenten)

Van rechts naar links: Daoxin, Honren, Huineng

HIER een hele pagina (inclusief vergrotingen) met dit soort onverstoorbare niksnutten: "ware mensen zonder functie", zoals Linji hen noemt.

Zie ook vorig item:
"Boeddha's ene motief"

Afb.: Cleary, T.: The Buddha scroll.
Boston 1999

Eindperspectief: groepsfoto van Boeddha en kornuiten (zie je jezelf?)
HIER grotere versie (2 mb)

 
De boeddha's in deze wereld
verschijnen enkel vanuit dit ene motief:
ze willen alle levende wezens helpen
zich te openen voor boeddhawijsheid,
ze willen alle levende wezens helpen
de boeddhawijsheid te zien,
ze willen alle levende wezens helpen
de boeddhawijsheid te begrijpen,
ze willen alle levende wezens helpen
de weg van boeddhawijsheid te gaan.

Weet, Shariputra,
dat ik van oudsher een gelofte heb afgelegd
waarmee ik alle wezens wil helpen
gelijk te zijn aan mij, zonder enig onderscheid.

De oorspronkleijke gelofte van alle boeddha's luidt:
"Door middel van de boeddhaweg die ik bewandel
wil ik alle wezens in het universum helpen
samen met mij dezelfde weg te realiseren."

Met mijn boeddha-ogen neem ik waar
en zie de schepselen in de zes bestaanswerelden,
behoeftig en zonder vervulling,
op het gevaarlijke pad van sterfelijkheid,
in voortdurende, eindeloze pijn,
stevig geketend aan de vijf verlangens,
zoals het rund zich naar zijn staart keert,
gesmoord in eigenbelang en verdwazing,
blind en onachtzaam.

Maar hoe kan men lijden oplossen
door middel van lijden?

Sinds onheuglijke tijden heb ik
de wet van nirvana [1] aanbevolen en uitgelegd
om de dodelijke aandoening definitief te stillen.
Onophoudelijk heb ik deze waarheid verkondigd.

Maar weet: mijn verkondigen van nirvana
betekent geen daadwerkelijk verdwijnen,
want alle bestaan is van oorsprong
tijdloos gevestigd in nirvana-aard.

Kato, B., Tamura, Y. en Miyasaki, K.: The threefold Lotus sutra.
Tokyo 1975, p. 59-74 (selectie). Vert.: Ad van Dun
Afb.: Cleary, T.: The Buddha scroll. Boston 1999

[1]

Vrede [nrivana] is
de bestendige sfeer
buiten het denken
die ongeboren
niet ontstaan is.

Breet, J. de en Janssen, R.: De verzameling van korte teksten 2. Rotterdam 2007, p. 214

Aldus heb ik gehoord.
Eens verbleef de verhevene in Savatthi, in het Jetavana park.
Toen dan zette een godheid van stralende schoonheid het hele Jetavana in het licht.
Die godheid sprak de verhevene toe met een vers:

"Vele goden en mensen zonnen op zegeningen
en verlangden naar welzijn;
spreek over de hoogste zegen!"

De verhevene:

"Als iemands geest niet in beroering raakt
bij contact met het werelds gebeuren,
vrij van verdriet, smetteloos en vredig blijft -
dat is de hoogste zegen."

De Breet en Janssen: De verzameling van korte teksten, deel 2.
Rotterdam 2007, p. 30

Illustratie: Schumann, H.W.: Boeddhisme. Nieuwerkerk 1996, p. 189

Wees dus jezelf tot lamp, Ananda, zoek toevlucht bij jezelf. Zoek geen toevlucht buiten jezelf.
Neem de waarheid tot lamp. Zoek je toevlucht bij de waarheid. Zoek geen toevlucht bij iemand anders.

Wie nu of na mijn dood zichzelf tot lamp is, geen toevlucht zoekt buiten zichzelf, maar de waarheid tot lamp neemt, zijn toevlucht zoekt bij de waarheid en geen toevlucht zoekt buiten zichzelf, bereikt het hoogste doel. 

Maar hij moet bereid zijn te leren.

Kornfield, J.: De leringen van de Boeddha.
Bloemendaal 2000, p. 111

Illustratie: ning.com

Om de waarheid te bereiken is oefening [letterlijk: inspanning] belangrijk.
Zou men er zich niet voor inspannen, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om oefening te realiseren is afwegen belangrijk.
Zou men nergens een afweging over maken, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om afwegen te realiseren is moed vatten belangrijk.
Zou men nergens moed voor vatten, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om moed te vatten is verlangen belangrijk.
Zou nergens een verlangen naar ontstaan, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om verlangen te ontwikkelen is verduidelijking van het onderricht belangrijk.
Zou men geen verduidelijking van het onderricht ontvangen, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om verduidelijking van het onderricht te bereiken is onderzoek naar de betekenis belangrijk.
Zou men de betekenis nooit onderzoeken, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om de betekenis te onderzoeken is het onthouden van het onderricht belangrijk.
Zou men het onderricht niet onthouden, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om het onderricht te onthouden is het horen van het ondericht belangrijk.
Zou men het onderricht niet vernemen, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om het onderricht te vernemen is goed luisteren belangrijk.
Zou men niet goed luisteren, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om goed te luisteren is respect belangrijk.
Zou men geen respect kunnen bewijzen aan de leraar, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om respect te bewijzen is naar hem toe gaan belangrijk.
Zou men niet naar de leraar toe gaan, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Om naar de leraar toe te gaan is vertrouwen belangrijk.
Zou er geen vertrouwen in de leraar ontstaan, dan zou men de waarheid niet bereiken.

Vrij naar Jan de Breet en Rob Janssen:
De verzameling van middellange leerredes II.
Rotterdam 2004, p. 450 e.v.

Illustratie: wonderlane